Opzegging bruikleenovereenkomst

Een bruikleenovereenkomst is een duurovereenkomst. Op 28 maart 2017 deed de rechtbank Midden-Nederland een interessante uitspraak in kort geding over de opzegging van een bruikleenovereenkomst. Waar ging het om?

Feiten

Eisers zijn eigenaar van twee percelen in Amersfoort. De percelen bestaan uit winkelpanden en een binnenplaats. Deze binnenplaats is 20 jaar geleden door de rechtsvoorganger van eisers in bruikleen gegeven aan de buurman voor de exploitatie van een restaurant. De buurman gebruikt de binnenplaats als opslag voor onder meer voorraad. Eisers willen de bruikleenovereenkomst – die nooit op papier is gezet – na zoveel jaar beëindigen en sturen de buurman hierover een brief. De buurman stemt niet in met de beëindiging. Eisers vorderen daarom in kort geding ontruiming van de binnenplaats.

Uitspraak

In de procedure stelt de rechter vast dat de mondelinge bruikleenovereenkomst aangemerkt moet worden als duurovereenkomst voor onbepaalde tijd. Een dergelijke overeenkomst is in beginsel opzegbaar. Omdat de overeenkomst al 20 jaar bestaat en de buurman voor zijn restaurant mede afhankelijk is van de binnenplaats, moeten eisers echter een zwaarwegende reden voor opzegging hebben. Hiervan is geen sprake. De plannen van eisers om de binnenplaats zelf te ontwikkelen zijn daarvoor onvoldoende concreet. De opzeggingsbrief van eisers heeft wegens gebrek aan zwaarwegend belang geen effect gehad, zodat de bruikleenovereenkomst voortduurt. De buurman hoeft de binnenplaats dus niet te ontruimen.

De uitspraak is – hoe teleurstellend ook voor eisers – in lijn met de vaste rechtspraak op het gebied van opzegging van duurovereenkomsten. Dergelijke overeenkomsten zijn in beginsel opzegbaar. De redelijkheid en billijkheid kunnen echter meebrengen dat er voor opzegging een zwaarwegend belang moet bestaan. De rechter beoordeelt aan de hand van alle feiten en omstandigheden of aan deze eis moet worden voldaan. In deze zaak oordeelt de rechter dat dit het geval was. Dat het om een bruikleenovereenkomst gaat waarbij de buurman niet voor het gebruik van de binnenplaats hoeft te betalen, maakt dit niet anders.

Advocaat verbintenissenrecht nodig?

Verbintenissenrecht: een breed begrip

Afspraak is afspraak. Dat is wat partijen doorgaans voor ogen staat op het moment dat zij een overeenkomst met elkaar sluiten. Maar in de praktijk gaat er regelmatig wat mis. Omdat het verbintenissenrecht het breedste rechtsgebied is binnen het Nederlandse burgerlijk recht, zijn deze problemen zeer uiteenlopend. Enkele voorbeelden.

Wanprestatie

Het kan voorkomen dat een partij zijn verplichtingen uit een overeenkomst niet, niet correct of niet tijdig nakomt. In dat geval zijn er meerdere scenario’s denkbaar. Allereerst is het mogelijk nakoming van de overeenkomst te verlangen. Het versturen van een ingebrekestelling is dan niet nodig. Daarnaast bestaat er de mogelijkheid uw eigen verplichtingen uit de overeenkomst op te schorten. In de praktijk fungeert het opschortingsrecht als een bruikbaar pressiemiddel om de schuldenaar alsnog tot (correcte) nakoming te bewegen. Ook beëindiging van de overeenkomst in de vorm van ontbinding behoort tot de mogelijkheden. Hiervoor gelden wel bepaalde voorwaarden. Zo moet er doorgaans sprake zijn van verzuim. Ontbinding vindt plaats door het versturen van een ontbindingsverklaring. Ook de rechter kan de ontbinding van een overeenkomst uitspreken. In beide gevallen is het mogelijk schadevergoeding te vorderen.

Wat de mogelijkheden precies zijn, hangt af van het specifieke geval en de in de overeenkomst neergelegde afspraken.

Dwaling

Niet alles is altijd wat het lijkt. Het kan voorkomen dat u een overeenkomst aangaat onder een onjuiste voorstelling van zaken. De overeenkomst wijkt dan af van uw verwachtingen. De onjuiste voorstelling van zaken (dwaling genoemd) kan voortkomen uit het feit dat uw wederpartij informatie heeft achtergehouden of onjuiste informatie heeft verstrekt. Ook kan het zijn dat uw wederpartij net als u in dwaling verkeert. In zulke gevallen kan het mogelijk zijn de overeenkomst te vernietigen. De overeenkomst wordt dan met terugwerkende kracht ongedaan gemaakt. De geleverde prestaties moeten in zo’n geval worden teruggedraaid. Is dat niet wenselijk? Dan is het mogelijk de rechter te vragen de overeenkomst te wijzigen ter opheffing van het nadeel dat door de dwaling wordt geleden.

Uitleg van overeenkomsten

Het opstellen van een goede overeenkomst is een vak apart. Niet zelden nemen partijen genoegen met een overeenkomst die niet door een specialist is opgesteld. Dat is op zichzelf niet zo vreemd. Advocaten kosten geld. Maar let op: een investering vooraf kan problemen in de toekomst voorkomen. Want wat nu als er zaken onduidelijk in de overeenkomst zijn opgenomen, of sterker nog, helemaal ontbreken? Het komt in die gevallen aan op de uitleg van de overeenkomst. Daarbij wordt gekeken naar i) de zin die partijen naar omstandigheden over en weer redelijkerwijs aan de bepalingen mochten toekennen en ii) hetgeen zij redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Dit wordt ook wel het Haviltex-criterium genoemd. Hoe de rechter de overeenkomst uitlegt, is afhankelijk van alle omstandigheden van het geval. De uitkomst van een procedure laat zich daardoor niet altijd eenvoudig voorspellen. Hoe kunt u dit voorkomen? Neem tijdig Van der Leer Advocatuur in de arm voor advies of het opstellen, beoordelen of aanpassen van een overeenkomst.

Vragen?

Van der Leer Advocatuur, als expert op het gebied van verbintenissenrecht, beschikt over specialistische kennis over deze en andere onderwerpen op het gebied van verbintenissenrecht. Of het nu gaat om advies of bijstand in een procedure, bij Van der Leer Advocatuur is uw zaak in ervaren handen. Heeft u een vraag? Neem dan gerust vrijblijvend contact met mij op. Een intakegesprek kost u niets.